kunst

  • Foto’s maken in een museum, kun je deze foto’s overal voor gebruiken?

    Yvonne Vetjens voor de Museumdocent
    Yvonne is kunsthistorica en juridisch medewerker bij Dohmen Advocaten in Tilburg.


    Je loopt door een museum en ziet daar een interessant kunstwerk. Je maakt wat foto’s van het werk en plaatst ze in je nieuwe reader over moderne kunst. Prima lesmateriaal! Maar wacht…kan dat zomaar? Er rust toch auteursrecht op dat kunstwerk?

    Auteursrecht

    Allereerst: er rust inderdaad auteursrecht op een kunstwerk – met uitzonderingen van die werken waarvan de maker langer dan zeventig jaar geleden overleden is. Dat ontstaan van auteursrecht hoeft de maker van dat werk niet apart te regelen; het auteursrecht ontstaat vanzelf zodra het werk gemaakt is. Degene die auteursrecht heeft op een kunstwerk (gewoonlijk is dat de maker) heeft het alleenrecht om zijn werk te openbaar te maken (publiceren) en verveelvoudigen (kopiëren). Als een ander dat wil, moet hij dus toestemming daarvoor aan de rechthebbende van dat werk vragen.

     

     

    Thuiskopie en onderwijs

    Maar mag je dan wel een foto van een kunstwerk maken? Musea hebben vaak regelingen die zeggen dat er geen foto’s gemaakt mogen worden. Vaak hebben die met beschadiging van kunstwerken te maken. Een foto van een werk maken is op zich geen probleem, zolang je verder maar niets met die foto doet. Er zijn wat uitzonderingen. De foto thuis boven de bank hangen kan wel volgens de zogenoemde thuiskopieregeling. Die regeling zorgt ervoor dat – de naam zegt het al – iemand wel ‘voor thuis’ een kopie van een werk kan maken. Ook voor onderwijs wordt een uitzondering gemaakt, hoewel hier veel voorwaarden aan vast zitten die per geval bekeken moeten worden. Maar zodra je de foto van het kunstwerk online gaat plaatsen, in een reader drukt of op andere manier naar buiten brengt, maak je inbreuk.

     

     

    Openbare ruimte

    Er is nog een derde uitzondering denkbaar. Als een werk permanent in een openbare plaats staat en ook gemaakt is om daar te staan, dan mogen daar foto’s van worden gemaakt. Let op: de Auteurswet geeft aan dat deze uitzondering wèl geldt voor architectuur en allerlei soorten beeldende kunst, maar níet voor onder andere toegepaste kunst en andere foto’s! Wil je weten hoe het zit, neem dan gerust contact op tijdens ons gratis spreekuur. Dat heet de ‘vrijheid van panorama’. Deze foto’s mogen ook gepubliceerd worden. Het moet dan wel een foto zijn van het kunstwerk zoals het zich in de openbare ruimte bevindt, er mag niets aan veranderd worden. Is een museum een openbare ruimte? Een museum is immers toegankelijk voor iedereen die een kaartje koopt. Nee, een museum is niet openbaar. Openbare ruimtes zijn ruimtes die krachtens bestemming of gebruik vrij toegankelijk zijn voor iedereen. Musea vallen daar niet onder.

     

    Vraag toestemming!

    De conclusie is dat je op zich wel een foto van een kunstwerk mag maken in een museum, maar dat je vervolgens auteursrechtelijk gezien niet veel met die foto kunt doen (tenzij de maker van het werk al langer dan zeventig jaar dood is). Voor docenten is het goed om te weten dat je je foto’s tot op zekere hoogte kunt gebruiken tijdens het lesgeven als niet-commerciële activiteit, maar houdt er rekening mee dat er een hoop regels en uitzonderingen zijn. De oplossing: zorg dat je (schriftelijk!) toestemming hebt van de maker als je de foto wilt gebruiken, dat geeft het meeste zekerheid. En anders kan het betreffende museum je vaak verder helpen; zij weten, als het goed is, precies hoe het zit met de rechten op door hun tentoongestelde werken.

     

    Lees meer

  • Museum Helmond

    Museumdocent Primair Onderwijs

    Van februari tot en met begin juni 2016 bezochten 120 schoolklassen Gemeentemuseum Helmond, in het kader van educatieproject Uit de kunst getoverd.

    De kinderen, uit de onderbouw van het primair onderwijs, werden verdeeld over twee groepen.
    Zij bekeken enkele kunstwerken volgens de Visual Thinking Strategies en maakten een drijvend kunstwerkje.

    De reacties en meningen over de kunstwerken waren vaak erg verrassend, grappig, serieus, doordacht en altijd vol verwondering.
    Door de leerlingen te vragen hun ontdekkingen te beargumenteren leerden zij naar elkaar luisteren, vergrootte hun woordenschat en respecteerden zij dat er verschillende meningen mogelijk zijn.

    Zodra ze merkten dat alles wat ze zeiden goed was, kwamen de meeste leerlingen helemaal los. Ze waren dan ook niet bang om de meest fantastische verhalen te bedenken bij de schilderijen en beelden!

    Lees meer

  • Afasierondleiding

    Rondleider Afasierondleiding

    Op donderdag 16 juni van 11-13 uur vond bij Gemeentemuseum Helmond de tweede rondleiding plaats voor mensen met een afasie. De rondleiding wordt verzorgd door sociaal pedagogisch hulpverlener en ervaringswerker Mijke Ulrich en VTS-facilitator en museumrondleidster Maartje Vos-Swinkels. Locatie: tentoonstelling ‘De zeven zonden, Jheronimus Bosch in de hedendaagse kunst’, Boscotondohal. 

    Wanneer als gevolg van hersenletsel  één of meer onderdelen van ons taalspectrum niet meer goed functioneert, dan noemen we dat afasie. Sinds kort biedt het museum rondleidingen aan voor mensen met een afasie. Op een plezierige manier wordt deelnemers via kunst geleerd nauwkeurig te observeren, te formuleren en te onderbouwen wat ze zien. Met als doel om actief deel te nemen aan het gesprek.

    Persoonlijke ervaringen

    Mijke Ulrich werd op haar 29ste getroffen door een hersenbloeding. Ze vocht voor wat ze verloren was en leerde weer lopen, praten en denken. Wat zij vooral wil laten terugkomen in de rondleiding is hoe belangrijk het is om weer te leren genieten van de kleine en grote dingen in het leven. Volgens Mijke hebben alle kunstvormen een positieve invloed op het revalidatieproces. Het is de combinatie van een open gesprek over kunst en de verhalen van een ervaringsdeskundige die zorgen voor een ontspannen en informatieve rondleiding.

    Aanmelden

    Het museum organiseert jaarlijks meerdere rondleidingen voor mensen met een afasie en hun introducés. Heb je belangstelling om aan de komende rondleiding op 28 april deel te nemen, meld je dan aan: telefoon 0492-587716 of stuur een e-mail naar info@gemeentemuseumhelmond.nl. Na de rondleiding is er ruimte voor een gesprek en het delen van ervaringen onder het genot van een kop koffie of thee.

    De tentoonstelling over de zeven hoofdzonden is t/m 28 augustus te zien in het kader van het Jheronimus Bosch jaar. Een keur aan topwerken uit de hedendaagse museumcollectie en enkele bruiklenen worden getoond. Uitgangspunt van de tentoonstelling is een geautoriseerde kopie van het  Jheronimus Bosch triptiek  ‘Het Laatste Oordeel’ (1504-1508, te zien in de Gemäldegalerie van de Akademie der Künste in Wenen). Daarin wordt de jongste dag verbeeld, waarin zij die goed hebben gedaan gescheiden worden van hen die gezondigd hebben.

    Actueel Het werk van Jheronimus Bosch (circa 1450-1516 in Den Bosch) is nog altijd bijzonder actueel. De museumcollectie omvat vele werken die eigentijdse thema’s belichten uit de populaire en alledaagse beeldcultuur. Ze brengen de middeleeuwse en typisch Boschiaanse thematiek van de zeven hoofdzonden anno 2016 voor het voetlicht. De 7 hoofdzonden zijn Superbia (ijdelheid/hoogmoed), Luxuria (wellust), Avaritia (hebzucht), Invidia (afgunst), Ira (woede), Gula (gulzigheid) en Acedia (luiheid).

    Lees meer