museumbezoek

  • Heksen in De Peel

    Yvonne Vetjens voor De Museumdocent

    In Kasteel Helmond is tot en met 3 november 2019 nog een interessante tentoonstelling te zien over de heksenvervolgingen die eind 16e eeuw in de Peel plaatsvonden. Een klein juweeltje van een expo over een zwarte bladzijde in de Brabantse geschiedenis.

     

    Een korte geschiedenis van de heksenvervolging

    De heksenvervolgingen vonden tussen ongeveer de 15e en 18e eeuw plaats in grote delen van Europa. Honderdduizenden mensen werden gevangen genomen en gemarteld; naar schatting ongeveer 50.000 van hen vonden de dood. Het gebied van wat nu Nederland is kwam er relatief goed vanaf, maar helaas zijn ook hier in De Peel mensen om het leven gekomen door de heksenwaan – 25 vrouwen in totaal, allen in de zomer en het najaar van 1595. De oorzaak is ingewikkeld. Het gaat om een  combinatie van armoede, politieke onrust, haat, achterdocht en bijgeloof. Er zijn maar weinig sporen bewaard gebleven van de vervolging in de Peel. Een belangrijke bron is het procesdossier dat rondom de gebeurtenissen werd samengesteld en eeuwenlang in Brussel is bewaard om nu tijdelijk in Helmond te worden tentoongesteld.

     

     

    Spil van de expositie

    Dit dossier is de spil van de expositie die nu in Kasteel Helmond (onderdeel van Gemeentemuseum Helmond) te zien is. De expositie is klein; een centrale ruimte en twee kleinere ruimtes. Allereerst valt de creativiteit op die is gebruikt om de expositie samen te stellen; historisch verantwoorde installaties en muurschilderingen. Het verbloemt misschien een beetje dat de enige werkelijk historische stukken de dossierstukken zelf zijn. Dat mag de pret niet drukken. Die stukken zelf zijn al interessant genoeg. Gelukkig is er een ‘vertaling’ bijgelegd, want een zestiende-eeuwse tekst zal voor de gemiddelde bezoeker niet makkelijk te lezen zijn. Duidelijk wordt wat er allemaal kwam kijken bij een heksenproces, wie de partijen waren en hoe er met verdachten werd omgegaan. Dit alles wordt verder uitgelegd in de centrale zaal middels de installaties. Je krijgt zo een beeld van wat er in De Peel gebeurde in het najaar van 1595.

     

    Jacob Cornelisz. Van-Oostsanen.-De Heks van Endor.-1526

    Heksen en gespook

    Via een ruimte waarin een folterwerktuig en een waterrad (verwijzend naar de berucht waterproeven die werden uitgevoerd om te testen of iemand werkelijk een heks was), komen we in een kleine ruimte die meer vertelt over het Europese volksgeloof in heksen. Door middel van woord en beeld wordt in de toch wat beperkte ruimte een verrassend compleet beeld van waar ons populaire beeld van heksen vandaan komt. De schoorsteen waar heksen door wegvliegen, de sabbat en toverplanten komen aan bod. Van de harde werkelijkheid van de heksenwaan is men hier in een duivels sprookje terecht gekomen, waar verrassend veel mensen in geloofden (en geloven!). De tentoonstelling is niet groot; in een klein uurtje heb je alles uitgebreid kunnen bekijken. Daaruit blijkt ook dat men het gebruik van beeltenissen en installaties in deze beperkte ruimte goed heeft gebruikt; een beeld zegt immers meer dan duizend woorden. Als dit een onderwerp is dat je interesseert is het de moeite waard om langs te komen, zeker in combinatie met een bezoek aan de rest van Kasteel Helmond!

    PS Wie meer wil weten over de heksenvervolging: Johan Otten schreef er een diepgravend boek over: Duivelskwartier (ISBN 9789460042447). Dit boek is ook in Kasteel Helmond te koop.

     

    Lees meer

  • Spelen in het Museum: MuseumEscape

    Gastblog door Sophie Heijkoop, De Museumpodcast

    Een geheimzinnige kist staat sinds kort in de entreehal van het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden. We zijn uitgenodigd door J.C. Rövers Jr., zijn moeder was een beroemde archeoloog maar is onlangs door een noodlottig ongeval om het leven gekomen. Waar was zij mee bezig? Wat had zij ontdekt?

    Dit is de start van MuseumEscape, een escape room speciaal ontwikkeld voor musea. Escaperooms zijn de laatste jaren booming; duizenden mensen laten zich vrijwillig en tegen betaling opsluiten in een ruimte, om zich vervolgens zo snel mogelijk weer naar buiten te puzzelen. Veel escaperooms in Nederland hebben een thema; van gevangenissen tot horrorkamers, het aanbod is divers.

    MuseumEscape in Rijksmuseum van Oudheden, Leiden

    MuseumEscape is de eerste room over archeologie. Het is een mobiele kamer, bedoelt om rond te reizen langs verschillende musea. De ervaring begint al voor je daadwerkelijk naar MuseumEscape gaat; in de week voor je bezoek ontvang je een digitale brief met krantenknipsels over de opgravingen en mysterieuze dood van archeoloog Rövers. Bij aankomst worden we ontvangen door J.C. Rövers Jr., hij nodigt ons uit om de kist te betreden en erachter te komen wat zijn moeder op het spoor was.

    De verdere inhoud van de kist, de puzzels en het verloop van het spel kan ik hier natuurlijk niet vertellen. Wel kan ik zeggen dat MuseumEscape erg mooi is gemaakt; de puzzels zijn uitdagend en afwisselend en er zijn zelfs echte archeologische artefacten in de room aanwezig. Om eerlijk te zijn was ik van tevoren bang dat er misschien geen balans was tussen het thema en de kwaliteit van het puzzels. Maar dat was volledig ongegrond; de kist is zowel inhoudelijk als speltechnisch interessant. En passant leer je nog wat over verschillende archeologische opgravingen.

    En dat is knap gedaan; deze room is ontwikkeld met geld van de provincie Zuid-Holland die archeologie graag op vernieuwende en uitnodigende manieren naar een groter publiek wil brengen en dat is met MuseumEscape zeker gelukt. Het Rijksmuseum van Oudheden biedt de escaperoom de hele zomer van 2017 een plek en er zijn al gesprekken met andere musea voor een vervolg.

    Zelf puzzelen? Meer informatie vind je op http://www.museumescape.nl/nl/

    Sophie Heijkoop interviewt regelmatig mensen die in musea werken voor haar podcast De MuseumPodcast.
    De Museumpodcast vertelt over de wereld achter de schermen in musea. Sophie interviewde bijvoorbeeld de makers van MuseumEscape. Speciaal voor De Museumdocent zette ze haar ervaringen op papier.

    Lees meer

  • Excursiereeks Kunstkijken Brabant

    De Museumdocent neemt je mee!

     

    Een keer per maand met een vaste groep gelijkgestemden naar het museum en op een interactieve manier meer leren over de kunst. Op een gezellige, ongedwongen manier genieten van kunst, zonder dat je voorkennis of ervaring nodig hebt. Het enige wat je mee moet nemen is een open blik.

     

    Vanaf september neemt De Museumdocent je mee naar 4 verschillende tentoonstellingen in Brabantse musea en culturele instellingen. De nadruk ligt op Moderne en Hedendaagse Kunst, kunst die soms even nodig heeft om begrepen en gewaardeerd te worden. Door middel van discussie, vragen en korte opdrachtjes leer je de kunst en je groepsgenoten steeds wat beter kennen.

     

    De kosten voor deelname aan 4 excursies bedragen €110,- per persoon.
    Dit is EXCLUSIEF de entree kosten tot het museum, maar inclusief een kop koffie of thee.

     

    Er zullen groepen starten op dinsdagochtend en zaterdagochtend. Van 11 tot 13 uur

    Meld je je aan en is je betaling binnen voor 1 juli, dan ontvang je €10 korting.

     

    Zin om mee te gaan? Stuur een mailtje naar maartje@museumdocent.nl en meld je aan!

     

    Data en musea: (onder voorbehoud van wijzigingen)

    De Pont Tilburg

    Dinsdag 19 september

    Zaterdag 23 september

     

    Van Abbemuseum Eindhoven

    Dinsdag 24 oktober

    Zaterdag 28 oktober

     

     Helmond

    Dinsdag 21 november

    Zaterdag 25 november

     

     ‘s-Hertogenbosch

    Dinsdag 12 december

    Zaterdag 16 december

     

    Lees meer

  • Interactief rondleiden: vragen stellen

    Een van de manieren waarop je interactief kunt rondleiden is door het stellen van vragen aan de deelnemers. Je kunt kiezen voor een hele informele setting waarbij de deelnemers als het ware samen met jou op ontdekking gaan en de rondleiding een gesprek wordt. Maar niet alle museumbezoekers stellen dit op prijs. Dan is het beter om tijdens je ‘traditionele’ rondleiding af en toe een vraag op te werpen en te bekijken wat de reactie is.

    Maar wat voor vragen stel je dan?

    Begin simpel en vraag deelnemers naar wat ze opvalt in het kunstwerk. Door te starten met een vraag die niet te persoonlijk is, is de drempel laag om antwoord te geven. Open vragen zorgen voor de meest uitgebreide reacties. Hieronder 35 voorbeeldvragen!

    35 vragen die je kunt gebruiken tijdens een interactieve rondleiding - www.akina-art.nl

    • welke vormen herken je in dit kunstwerk?
    • welke lijnen kun je onderscheiden in dit kunstwerk?
    • welke kleuren vallen je op?
    • Wat valt je op in dit kunstwerk?
    • Van welk materiaal is dit kunstwerk gemaakt?
    • Welke titel zou jij dit kunstwerk geven?
    • Wat gebeurt er in dit kunstwerk?
    • Doet het kunstwerk je ergens aan denken?
    • Wat vind je mooi aan het kunstwerk?
    • Wat vind je lelijk aan het kunstwerk?
    • Welk gedeelte van dit kunstwerk spreekt je het meest aan?
    • Waar zou jij dit kunstwerk ophangen/neerzetten? En waarom daar?
    • Als je iets aan dit kunstwerk kon veranderen, wat zou dat dan zijn?
    • Beschrijf dit kunstwerk eens aan een vriend, welke woorden zou je gebruiken?
    • Aan wie zou je dit kunstwerk cadeau willen doen en waarom?
    • Wat was je eerste reactie bij het zien van dit kunstwerk? Waarom denk je dat je zo reageerde?
    • Verandert je mening over het kunstwerk als je er langer naar kijkt?
    • Verandert je mening over het kunstwerk als je er meer over leert?
    • Welk gedeelte van het kunstwerk is het meest belangrijk? Waarom?
    • Hoe heeft de kunstenaar gebruik gemaakt van balans, proportie, compositie?
    • Hoe is je kijkrichting, waar begint je oog en welke weg leg je af? Welke keuzes heeft de kunstenaar gemaakt om dit te veroorzaken?
    • Welke elementen zijn zeer realistisch?
    • Welke elementen zijn fantasie of onwerkelijk?
    • Als je het kunstwerk met je ogen dicht moet beschrijven, welke details heb je dan onthouden?
    • Als dit kunstwerk geluidseffecten zou hebben, hoe zouden deze dan klinken?
    • Als dit kunstwerk een merk was, wat zou dan de slogan zijn?
    • Wat heb je over de kunstenaar geleerd, na dit kunstwerk te hebben bekeken?
    • Als je de kunstenaar een vraag zou kunnen stellen, wat zou de vraag dan zijn?
    • Wat denk je dat er zich voor en na de scene in het kunstwerk heeft afgespeeld?
    • Welke symbolen vallen je op in dit kunstwerk?
    • Zou je dit kunstwerk nog eens willen bekijken? Waarom wel.niet?
    • Ken je iemand die dit kunstwerk prachtig zal vinden? Wie is dat en waarom?
    • Ken je iemand die dit kunstwerk lelijk zal vinden? Wie is dat en waarom?
    • Als je iets aan dit kunstwerk kan veranderen, wat zou dat dan zijn?
    • Wat was volgens jou de oorspronkelijke functie van dit kunstwerk?

    En ga zo maar door!

    In 2010 schreef Herma van Dokkum een Master thesis, zeer de moeite waard voor meer achtergrondinformatie over vragen stellen in een museumsetting.

    Welke vragen zijn tijdens jouw rondleidingen een hit?

     

    Lees meer

  • Afasierondleiding

    Rondleider Afasierondleiding

    Op donderdag 16 juni van 11-13 uur vond bij Gemeentemuseum Helmond de tweede rondleiding plaats voor mensen met een afasie. De rondleiding wordt verzorgd door sociaal pedagogisch hulpverlener en ervaringswerker Mijke Ulrich en VTS-facilitator en museumrondleidster Maartje Vos-Swinkels. Locatie: tentoonstelling ‘De zeven zonden, Jheronimus Bosch in de hedendaagse kunst’, Boscotondohal. 

    Wanneer als gevolg van hersenletsel  één of meer onderdelen van ons taalspectrum niet meer goed functioneert, dan noemen we dat afasie. Sinds kort biedt het museum rondleidingen aan voor mensen met een afasie. Op een plezierige manier wordt deelnemers via kunst geleerd nauwkeurig te observeren, te formuleren en te onderbouwen wat ze zien. Met als doel om actief deel te nemen aan het gesprek.

    Persoonlijke ervaringen

    Mijke Ulrich werd op haar 29ste getroffen door een hersenbloeding. Ze vocht voor wat ze verloren was en leerde weer lopen, praten en denken. Wat zij vooral wil laten terugkomen in de rondleiding is hoe belangrijk het is om weer te leren genieten van de kleine en grote dingen in het leven. Volgens Mijke hebben alle kunstvormen een positieve invloed op het revalidatieproces. Het is de combinatie van een open gesprek over kunst en de verhalen van een ervaringsdeskundige die zorgen voor een ontspannen en informatieve rondleiding.

    Aanmelden

    Het museum organiseert jaarlijks meerdere rondleidingen voor mensen met een afasie en hun introducés. Heb je belangstelling om aan de komende rondleiding op 28 april deel te nemen, meld je dan aan: telefoon 0492-587716 of stuur een e-mail naar info@gemeentemuseumhelmond.nl. Na de rondleiding is er ruimte voor een gesprek en het delen van ervaringen onder het genot van een kop koffie of thee.

    De tentoonstelling over de zeven hoofdzonden is t/m 28 augustus te zien in het kader van het Jheronimus Bosch jaar. Een keur aan topwerken uit de hedendaagse museumcollectie en enkele bruiklenen worden getoond. Uitgangspunt van de tentoonstelling is een geautoriseerde kopie van het  Jheronimus Bosch triptiek  ‘Het Laatste Oordeel’ (1504-1508, te zien in de Gemäldegalerie van de Akademie der Künste in Wenen). Daarin wordt de jongste dag verbeeld, waarin zij die goed hebben gedaan gescheiden worden van hen die gezondigd hebben.

    Actueel Het werk van Jheronimus Bosch (circa 1450-1516 in Den Bosch) is nog altijd bijzonder actueel. De museumcollectie omvat vele werken die eigentijdse thema’s belichten uit de populaire en alledaagse beeldcultuur. Ze brengen de middeleeuwse en typisch Boschiaanse thematiek van de zeven hoofdzonden anno 2016 voor het voetlicht. De 7 hoofdzonden zijn Superbia (ijdelheid/hoogmoed), Luxuria (wellust), Avaritia (hebzucht), Invidia (afgunst), Ira (woede), Gula (gulzigheid) en Acedia (luiheid).

    Lees meer